جای جوش یا اسکار آکنه یکی از شایعترین عوارض باقیمانده پس از آکنه است که در بسیاری از افراد حتی بعد از پایان دوره جوشها روی پوست باقی میماند. این اسکارها میتوانند بهصورت فرورفتگی یا برجستگی ظاهر شوند، بافت پوست را تغییر دهند و بر ظاهر کلی چهره تأثیر بگذارند.
شناخت علت ایجاد جای جوش و آشنایی با روشهای بهبود آن، اولین قدم برای درمانی ایمن و با انتظارات واقعبینانه است.
فهرست مطالب
- جای جوش چگونه ایجاد میشود و چه تفاوتی با لک آکنه دارد؟
- انواع جای جوش
2.1 اسکارهای فرورفته (آتروفیک)
2.2 اسکارهای برجسته و کلوئیدی- چه عواملی احتمال ایجاد جای جوش را افزایش میدهند؟
- تشخیص تخصصی؛ پایه انتخاب درمان مناسب
- درمانهای خانگی جای جوش
- درمانهای حرفهای و کلینیکی جای جوش
- مراقبتهای بعد از درمان جای جوش
- آیا میتوان در زمان آکنه فعال از ایجاد اسکار جلوگیری کرد؟
- سوالات متداول درباره جای جوش
جای جوش چگونه ایجاد میشود و چه تفاوتی با لک آکنه دارد؟
جای جوش زمانی ایجاد میشود که ضایعات التهابی آکنه، مانند کیست یا ندول، به لایههای عمقی پوست آسیب میزنند. بدن برای ترمیم این آسیب، کلاژن تولید میکند؛ اما این فرآیند همیشه بهصورت کامل و متعادل انجام نمیشود:
- اگر کلاژن کمتر از حد نیاز تولید شود، فرورفتگی در پوست ایجاد میشود.
- اگر کلاژن بیشازحد تولید شود، پوست بهصورت برجسته و ناهموار ترمیم میشود.
🔹 نکته مهم:
جای جوش با لک آکنه (قرمزی یا تیرگی باقیمانده بعد از جوش) متفاوت است.
- لکها فقط رنگ پوست را تغییر میدهند.
- اسکارها ساختار پوست را تغییر میدهند.
انواع جای جوش
بهطور کلی، جای جوشها به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
1. اسکارهای فرورفته (آتروفیک)
این نوع اسکار زمانی ایجاد میشود که پوست در روند ترمیم، کلاژن کافی تولید نکند.
- Ice Pick: فرورفتگیهای کوچک، باریک و عمیق
- Boxcar: فرورفتگیهای پهنتر با لبههای مشخص
- Rolling: فرورفتگیهای ملایم که ظاهر موجدار به پوست میدهند
2. اسکارهای برجسته و کلوئیدی
این اسکارها در اثر تولید بیشازحد کلاژن ایجاد میشوند.
- هیپرتروفیک: برجسته، سفت و محدود به محل جوش
- کلوئید: برجستهتر و گاهی بزرگتر از محل اولیه ضایعه
چه عواملی احتمال ایجاد جای جوش را افزایش میدهند؟
عوامل زیر میتوانند خطر ایجاد اسکار آکنه را افزایش دهند:
- التهاب شدید یا طولانیمدت آکنه
- دستکاری، کندن یا ترکاندن جوشها
- زمینه ژنتیکی
- قرار گرفتن زیاد در معرض آفتاب
- سیگار، استرس و کمبود خواب که روند ترمیم پوست را مختل میکنند
تشخیص تخصصی؛ پایه انتخاب درمان مناسب
پس از کنترل آکنه فعال، مراجعه به متخصص پوست یا پزشک زیبایی اهمیت زیادی دارد. در این مشاوره موارد زیر بررسی میشود:
- نوع اسکارهای موجود
- عمق و وسعت آنها
- طراحی یک برنامه درمانی شخصیسازیشده
🔹 بهترین نتایج معمولاً با ترکیب درمانهای خانگی و کلینیکی و تداوم در درمان به دست میآیند.
درمانهای خانگی جای جوش
در مراقبت خانگی، هدف کمک به نوسازی پوست و آمادهسازی آن برای درمانهای حرفهای است. ترکیباتی مانند AHA، BHA، رتینوئیدها و آزلائیک اسید میتوانند به بهبود بافت و رنگ پوست کمک کنند؛ بهویژه در اسکارهای سطحی.
محصولات پیشنهادی در این زمینه:
🔹 skinretin 0.3%
کرم حاوی رتینول خالص و باکوچیول که نوسازی سلولی را تقویت کرده و به بهبود اسکارهای سطحی کمک میکند.
🔹 blemiderm® resurfacing gel
ژل لایهبردار و بازسازیکننده مناسب پوستهای مختلط، چرب و مستعد آکنه که به بهبود بافت پوست و جلوگیری از ایجاد لک کمک میکند.
🔹 brightening peel booster
ژل روشنکننده و نوساز حاوی اسید گلیکولیک و فیتیک اسید که به یکنواخت شدن رنگ پوست و شفافیت آن کمک میکند.
درمانهای حرفهای و کلینیکی جای جوش
انتخاب روش درمانی باید همیشه پس از مشاوره تخصصی انجام شود. برخی از روشهای مؤثر عبارتاند از:
🔹 mesopeel®
لایهبردارهای پزشکی دقیق برای نوسازی کنترلشده پوست؛ مناسب اسکارهای سطحی و ناهمواریهای خفیف.
🔹 blemiderm® method
پروتکل تخصصی درمان پوستهای دارای نواقص که ترکیبی از درمانهای کلینیکی و روتین خانگی است.
🔹 میکرونیدلینگ
روشی کمتهاجمی برای تحریک تولید کلاژن و بهبود اسکارهای فرورفته.
🔹 مزوتراپی
تزریق سطحی مواد فعال برای بهبود رطوبت، قوام و بافت پوست و تکمیل سایر درمانها.
مراقبتهای بعد از درمان جای جوش
پس از درمانهای اسکار آکنه، رعایت نکات زیر ضروری است:
- استفاده روزانه از ضدآفتاب طیفوسیع مانند mesoprotech®
- رعایت روتین ملایم در روزهای ابتدایی
- خودداری از لمس بیشازحد پوست
- پیروی دقیق از توصیههای متخصص
آیا میتوان از ایجاد جای جوش جلوگیری کرد؟
در بسیاری از موارد، بله. پیشگیری از جای جوش از زمان آکنه فعال شروع میشود:
- درمان زودهنگام آکنه با محصولات مناسب مانند blemiderm®
- عدم دستکاری جوشها
- پاکسازی ملایم و حفظ سد دفاعی پوست
- استفاده روزانه از ضدآفتاب
سوالات متداول درباره جای جوش
آیا جای جوش کاملاً از بین میرود؟
بسته به نوع اسکار، نتایج متفاوت است. اسکارهای عمیق معمولاً قابل حذف کامل نیستند، اما میتوان آنها را بهطور قابلتوجهی بهبود داد.
آیا درمان خانگی کافی است؟
در اسکارهای خفیف ممکن است مؤثر باشد، اما برای تغییرات چشمگیر معمولاً نیاز به درمانهای کلینیکی وجود دارد.
چه زمانی نتایج درمان دیده میشود؟
بهبود بهصورت تدریجی اتفاق میافتد و نتیجه نهایی معمولاً پس از چند ماه قابل مشاهده است.
اگر نگران بافت پوست خود هستید یا میخواهید بدانید کدام روش درمانی برای شما مناسبتر است، دریافت یک ارزیابی تخصصی و شخصیسازیشده اولین و مطمئنترین قدم برای بهبود ایمن جای جوش است.
